Туркманистон қанчалик «бетараф» ва «гуллаб-яшнаётган» бўлмасин, мамлакат пулга жуда муҳтож. Россия ўзининг инвестиция хавфи юқори бўлган тоталитар мамлакатларда фаоллиги билан танилган: эҳтимол улар билан умумий тил топиш яхшироқдир

Афтидан, бутунлай ёпиқ Туркманистон ўзининг «тўлиқ бетарафлиги» билан мақтаниб, Россия ва Eвроосиё Иқтисодий Иттифоқи (ЕАУ) билан яқинлашишга ўтди.

Бундан ташқари, Республика Президенти Гурбангули Бердимуҳаммедов бу муҳим ишни – отаси томонидан Бош вазир ўринбосари ва Олий назорат палатаси раиси лавозимига тайинланган ягона ўғли 39 ёшли Сердарга ишониб топширди.  Ва бу эрда жуда тез, Аркадаг томонидан май ойининг охирида Вазирлар Маҳкамасининг йиғилишида маъқулланган.

Сердарга икки давлат ўртасидаги ҳамкорликни ривожлантириш бўйича «йўл харитаси» нинг бажарилишини кузатиб бориш ва «ҳамма» ҳам маҳаллий аҳоли, ҳам мутахассислар Гурбангули Бердимуҳамедовни президент сифатида вориси сифатида қабул қиладиган «қатъий» кўрсатмалар берилди.

Туркманистон Россияга қанчалик яқинлашишни хоҳлаётгани ва бу мамлакат учун жуда яқин бўлганлиги сабабли ҳамкорликнинг қайси соҳалари ҳақиқатан ҳам устувор эканлиги тўғрисида ишончли ва батафсил маълумот олишнинг иложи йўқ.

Шунинг учун, биз озгина расмий маълумот билан чекланиб қоламиз – бу ҳам бир оз ўйлаш учун имконият  беради.  «Йўл харитаси» Москва ва Ашхабоднинг саноат, қишлоқ хўжалиги, энергетика, молия ва юқори технологиялар соҳаларидаги ўзаро алоқаларига қаратилган.  Шунингдек, Туркманистон қурилаётган газ турбинали электр станцияси учун Россиядан қувурлар сотиб олиши маълум.

Сотиш ва сотиб олиш ҳақида гапириш.  Ашхабод ва Россия Федерацияси ўртасидаги ҳамкорлик дастури ўзаро савдо маҳсулотларининг турларини кенгайтиришни ҳам назарда тутади.  Кичик Бердимуҳаммедов таъкидлаганидек, Россия Туркманистоннинг етакчи савдо-иқтисодий шерикларидан бири ҳисобланади ва давлатлараро ҳамкорлик икки давлат халқларининг фаровонлиги манфаатларига жавоб беради.

Сердар  сўнгги икки ой ичида – Туркманистоннинг амалдаги президенти ҳеч бўлмаганда умуман бефарқ бўлган МДҲ ва ЕА форумларида қатнашди.  Ва у ўзининг республикаси аъзо бўлмаган Eвроосиё иттифоқи саммитида қатнашган биринчи Туркманистон вакили бўлди.  Ҳаттоки у Ашхабодда «иқтисодий ҳамкорликда шерикларига тақдим этадиган нарса борлигини» айтди.

Сўнгги ишонч муҳим бўлиб туюлмоқда: Туркманистон Россиянинг сармояларини олишга интилмоқда, бу эса ушбу Марказий Осиё республикасида рамзий маънода иқтисодий мавқеини кенгайтириш нуқтаи назаридан ҳам Москванинг манфаатларига мос келади, аммо бу сиёсий мақсадлар учун керакли сиёсий таъсирсиз.

Очиқ маълумотларга кўра, иқтисодий ҳамкорликни ривожлантириш ва ташқи савдо айланмаси ҳажмини ошириш зарурлиги, бу Туркманистон томонининг фикрига кўра ўтган йили 1,38 миллиард долларни ташкил этди, бу аввалги йилга нисбатан учдан бирига кўпдир.

Eвроосиё Иқтисодий Комиссиясининг маълумотларига кўра, 2020 йилда Туркманистон умумий қиймати 753 миллион доллардан ортиқ бўлган Eвропа Иттифоқидан маҳсулотларни импорт қилди, шундан Россия 86,3 фоизни ташкил этди.

Туркманистон экспортига келсак, 385 миллион долларлик товарлар Европа Иттифоқи давлатларига сотилган бўлиб, уларнинг 83 фоизи Россияга тўғри келган.  Табиий газ Туркманистоннинг Россияга экспорти номенклатурасида мавжудми ёки йўқми деган саволга ишончли жавоб йўқ.

Кичик Бердимуҳаммедовнинг Россия Хавфсизлик Кенгаши Раисининг ўринбосари Дмитрий Медведев билан учрашуви тўғрисида деярли ҳеч қандай маълумот йўқ: «Икки томонлама ҳамкорлик масалалари, шу жумладан хавфсизлик соҳасида».

Туркманистон делегацияси ташриф буюрган «Chronicle of Turkmenistan» рўйхати: Миллий эпидемиология ва микробиология илмий-тадқиқот маркази, Савдо-саноат палатаси, Бутунроссия давлат телерадиоэшиттириш компанияси ва «Мир» телеканали, «Сбербанк» ЁАЖ, ПЖСЦ Газпром, ГАЗПРОМ Schweiz Av, ОАЖ Уралский Завод Фуқаролик авиацияси «, Россия тўғридан-тўғри инвестиция жамғармаси (!),» Крастсветмет «ОАЖ,» Транскапиталбанк «ХАБ ва бошқалар. Энергия соҳасида ҳамкорлик ва» Лукойл «компанияси билан мумкин бўлган лойиҳалар «КАМАЗ» ЁАЖ муҳокама қилинди.

Дарҳақиқат, Сердарнинг Ашхободда Татаристон раҳбари Рустам Минниханов билан учрашди ва Россияга (Президент Путин билан телефон орқали суҳбатда) эмлашлар ишлаб чиқаргани учун миннатдорчилик билдирди.

Коронавирусга қарши ва «Спутник V» ва «ЭпиВакКороны» республикаларига етказиб бериш ва Туркманистонда бирон бир «тож» йўқ бўлса-да, у деярли биринчи бўлиб Россияда вакцинани рўйхатдан ўтказди, бу Москвада кўп марта ва «чуқур мамнуният» билан таъкидланган.

Аммо Бердимуҳаммедов ва Минниханов нафақат тиббий мавзуларда суҳбатлашдилар: улар Туркманистон билан Татаристон компаниялари – КАМАЗ ОАЖ, Қозон вертолёт заводи, Татнефт ва КЕР-Ҳолдинг ўртасидаги ҳамкорликни муҳокама қилдилар.

Сердар – бу сафар Ашхабодда Туркманистон Ташқи ишлар вазирлиги раҳбари билан бирга – Санкт-Петербургнинг «ишбилармонлари» делегацияси билан учрашди.  Эҳтимол, Аркадаг ҳокимиятни ўғлига топширишда «албатта, бошқа давлатлардаги сайловларга аралашмайди» Россия Федерациясининг ёрдамини излайди.

Россиядан унга Туркманистоннинг бўлажак президентига сиёсий садоқат, унинг Марказий Осиё минтақасидаги кўмаги ва инвестицияларни қўллаб-қувватлаш керак: болани осонлаштириши, «тўғри» ва хавфсизроқ бўлиши учун оппозициянинг очиқ ўсиши шароитида чет элда, шу жумладан Россия ва Туркияда бўлган туркманлар орасида ҳиссиётлар.  Афтидан, у Марказий Осиёдаги бошқа президентлар ва бошқа географик жиҳатдан яқин давлатлардан бундай кўмакни кутмайди.

Умуман олганда, Туркманистон қанчалик «бетараф» ва «гуллаб-яшнаётган» бўлмасин,  мамлакат пулга жуда муҳтож.   Россия ўзининг инвестиция хавфи юқори бўлган тоталитар мамлакатларда фаоллиги билан танилган: эҳтимол улар билан умумий тил топиш яхшироқдир.

Янгиликни дўстларингизга ҳам юборинг: